Wij merken dat familieverbanden niet vanzelfsprekend meer heel stevig zijn. De onderlinge familieverhouding (en met name de ouder-kind relatie) staat niet altijd op nummer één. Of er is een stiefouder situatie waarbij niet alle onderlinge verhoudingen even goed zijn. Vaak is dit proces is al jaren gaande. Steeds vaker is er de wens dat het ene kind niet evenveel hoeft te krijgen als het andere kind. Of de wens om een kind te onterven.
Op de onterving van kinderen rust een groot taboe. Het is niet alleen moeilijk bespreekbaar, maar er worden ook veel verschillende meningen gegeven over onterven. Zo zijn er tegenstanders die als argument hebben dat een onterving traumatische gevolgen kan hebben voor betrokkenen. En dat een volgende generatie wordt opgezadeld met wrok en bitterheid. Voorstanders zeggen juist dat deze wrok en bitterheid er misschien al was. En dat dit samen met teleurstelling of verdriet er juist voor zorgt dat een ouder wenst dat een kind niet meer mee mag doen. Daarnaast zien we in de maatschappij dat de autonomie van elke individu steeds sterker wordt. We willen zelf beslissen wie van ons erft. Dat hoeft de wetgever niet te bepalen.
Nu is het in de wet geregeld dat elk kind toch recht heeft op een deel de erfenis. Dit deel heet de legitieme portie. Het is de helft van wat het kind zou hebben gekregen zonder testament. Het kind moet hier binnen 5 jaar na het overlijden van een ouder om vragen. De legitieme portie is altijd een geldbedrag. Het onterfde kind kan dus geen spullen of bezit opeisen. De onterving van een kind wordt vastgelegd in een testament. Voordat het zover is, worden er alternatieven besproken en uitgelegd, die minder ver gaan dan onterving. Afhankelijk van uw persoonlijke situatie kunt u dan ook bereiken dat een kind een kleiner erfdeel krijgt of het erfdeel op een later tijdstip ontvangt.
De rol van een executeur is hierbij erg belangrijk. Kinderen die onterfd zijn, richten zich dan niet direct tot de kinderen die wel mee doen. De executeur heeft een onafhankelijke regie bij de afhandeling van de nalatenschap. Dat is vaak voor alle betrokkenen beter.
Zoekt u een onafhankelijke executeur? Een executeur met vele jaren ervaring? Neemt u dan contact met ons op en stuur een mail naar post@delponti.nl.
Een overledene had haar broer benoemd tot enig erfgenaam. Daarnaast heeft ze haar inboedel, sieraden en persoonlijke bezittingen gelegateerd aan een beperkt aantal personen. Eén van die legatarissen ontving een koffer. Pas later bleek in de koffer € 5.000 aan contant geld te zitten. De erfgenaam is van mening dat geld geen inboedel is en dus buiten het legaat valt.
Dat standpunt klinkt juridisch zuiver, maar houdt geen stand bij toepassing van artikel 4:46 BW. In dit artikel is geregeld dat in sommige gevallen aan de hand van uitleg moet worden bepaald wat de bedoeling was van de overledene. De rechter zegt dat de uitleg van een testament niet alleen plaatsvindt aan de hand van een strikt taalkundige benadering, maar ook door vast te stellen wat de erflater met haar testament heeft bedoeld. En dan ook in het licht van het gehele testament en de omstandigheden van het geval. Van belang is hier namelijk ook het testament als geheel. De overledene had heel duidelijk geregeld wie na haar overlijden toegang tot de woning mocht hebben en wie niet. Opvallend is dat de erfgenaam in dat rijtje ontbreekt. Dat is geen toevallig foutje in de tekst van het testament, maar een aanwijzing voor de verdeling die zij voor ogen had: de inhoud van de woning was bestemd voor de legatarissen.
Daar komt bij dat de overledene bij haar leven aan de betreffende legataris heeft meegedeeld dat juist deze koffer (met inhoud) voor haar bedoeld was. De conclusie van de rechter is helder: het contante geld volgt het lot van de koffer en valt onder het legaat.
Het was in deze situatie dus toch niet duidelijk genoeg wat de bedoeling van de overledene was. Je kunt daarom soms beter een executeur benoemen in je testament en deze executeur vooraf duidelijke instructies geven. Dat kan een hoop gedoe achteraf voorkomen.
De meeste Nederlanders hebben geen testament. Je hebt niet altijd een testament nodig. Bijvoorbeeld bij een huwelijk met eigen kinderen. Dan staat er in de wet een regeling die de langstlevende echtgenoot beschermt. Maar in geval van samengestelde gezinnen of bij kinderen die je liever wat minder wil geven, is het maken van een testament vaak noodzaak. Wie problemen verwacht met de eigen erfenis, doet er goed aan om een testament te maken. Veel ruzies gaan over onvrede uit het verleden. In veel families spelen zaken die het vuur weer doen branden na een overlijden.
Stel een ouder wil één kind een kleiner erfdeel geven dan de andere kinderen. In een testament wordt dan vaak geregeld dat dit kind alleen zijn ‘legitieme portie’ als geldbedrag krijgt. De legitieme portie is het minimale erfdeel waar een kind volgens wet recht op heeft. De legitieme portie kan niet vooraf als exact bedrag in een testament worden opgeschreven. Er is veel informatie nodig om het geldbedrag uit te rekenen. Vooral omdat schenkingen die de ouders tijdens hun leven hebben gedaan, van invloed zijn. Een teleurgesteld kind kan eindeloos blijven zoeken naar deze schenkingen. Een onterfd kind kan boos of verdrietig zijn en uit die emotie proberen om een lange (kostbare) discussie aan te gaan met de executeur en/of erfgenamen. Dit kan worden voorkomen door een kind bewust meer te geven dan de legitieme. Bijvoorbeeld in de vorm van een concreet bedrag (als legaat) of een erfdeel, groter dan de legitieme portie. Of een combinatie daarvan. Zorg voor een regeling die niet afhankelijk is van berekening van de omvang van de legitieme. Overweeg bijvoorbeeld om een kind dat veel voor zijn ouders heeft gedaan iets extra’s te geven en geef elk kind daarnaast een gelijk erfdeel.
Ook een professionele executeur kan in deze situatie een rol spelen in de afwikkeling van de nalatenschap. Hij geeft een objectieve en juiste uitleg over de uitvoering van de wensen in het testament. Ook ontzorgt hij de erfgenamen die opzien tegen de afwikkeling van de nalatenschap met broers en zusters die mogelijk minder ontvangen uit de nalatenschap.
Wilt u weten wat voor u de juiste mogelijkheden zijn? Overweegt u een onafhankelijk executeur op te nemen in uw testament? Neemt u gerust contact met ons op (0522 820 310) of stuur een mail naar post@notarisjoost.nl.
Als erfgenaam bent u zelf verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap. U moet schulden betalen en vorderingen innen. U moet misschien ook bezittingen verkopen. Er komt vaak veel op u af. U heeft volgens de wet maar weinig tijd om te beslissen wat u met de erfenis wilt doen. Als er meer schulden dan bezittingen zijn (of als u dat niet zeker weet), moet u heel goed oppassen wat u doet. Want als u de nalatenschap zuiver aanvaardt, dan bent u met uw eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de overledene. Als er meer schulden dan bezittingen zijn, dan kunt u de nalatenschap aanvaarden met voorbehoud van schulden. Dit heet ‘beneficiair aanvaarden’.
In de Tweede Kamer is aan de minister van rechtsbescherming gevraagd, of hij ook vindt dat het beneficiair aanvaarden bij velen onbekend is. Hij antwoordt: “Ik heb geen informatie over hoeveel mensen bekend zijn met de mogelijke wijzen van aanvaarden van een nalatenschap. De keuzemogelijkheid voor zuivere of beneficiaire aanvaarding komt pas aan de orde na het overlijden, wanneer de nalatenschap openvalt. Op dat moment moeten de nabestaanden een aantal zaken regelen waarmee niet iedereen direct bekend zal zijn. Dat kan ook gelden voor de wijze waarop de nalatenschap kan worden aanvaard en de wijze van afwikkeling ervan. Op de website van de rijksoverheid staat veel informatie over het verkrijgen van een nalatenschap en wordt uitdrukkelijk gewezen op de mogelijke wijzen van aanvaarden van de nalatenschap en op de gevolgen van zuivere aanvaarding. Met deze voorlichting wordt getracht (toekomstige) erfgenamen meer van de risico’s te doordringen, zodat zij weloverwogen kunnen beslissen of zij een nalatenschap zuiver willen aanvaarden of niet. Ook op andere websites, zoals die van Erfwijzer.nl, de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB), notariskantoren en banken, wordt gewezen op de juridische gevolgen van het openvallen van een nalatenschap. De keuze voor beneficiaire aanvaarding van een nalatenschap wordt gemaakt door het afleggen van een verklaring bij de rechtbank.”
Twijfelt u wat u moet doen als u erfgenaam wordt? Wilt u professioneel advies over de afwikkeling van een nalatenschap? Wilt u de mogelijkheden uitgelegd krijgen door een expert op het gebied van familierecht en erfrecht? Neemt u dan gerust contact met ons en stuur een mail naar post@delponti.nl.
In het erfrecht is bepaald dat de ‘kosten van lijkbezorging’ een schuld is van de nalatenschap. Deze schuld heeft voorrang boven andere schulden. Met andere woorden: als er in een nalatenschap meerdere schulden zijn, dan wordt eerst de nota van de uitvaart betaald en daarna de overige schulden. De kosten van een grafmonument (bijvoorbeeld een grafsteen) zijn niet automatisch kosten van lijkbezorging. De kosten van de grafsteen hebben dus geen voorrang op andere schulden. Soms wordt er opdracht gegeven voor een uitvaart door iemand die geen erfgenaam is. Hoe gaat het dan met de kosten? Degene die opdracht geeft voor de uitvaart, krijgt ook de nota gepresenteerd. De opdrachtgever moet die nota dan ook zelf betalen. Daarna kan de opdrachtgever proberen de kosten te verhalen op de erfgenamen. Dit gaat niet altijd goed.
Bij de rechtbank was laatst de volgende zaak. Vader overleed in 2022. Op het moment dat hij overlijdt is hij niet getrouwd en heeft hij één kind, Benjamin. Benjamin woont bij zijn moeder. Vader heeft geen testament, dus Benjamin is de enige erfgenaam van zijn vader. Vader was ernstig ziek voordat hij overleed. Hij werd op zijn ziekbed verzorgd door zijn zus Anja. Na het overlijden van vader geeft Anja opdracht voor de uitvaart. Benjamin wordt niet betrokken bij de uitvaart van zijn vader. Anja vindt dat Benjamin de nota van de uitvaart moet betalen, omdat hij de enige erfgenaam is van zijn vader. Benjamin zegt dat hij niet de opdrachtgever is en dat daarom Anja zelf de nota moet betalen. De rechtbank vindt dat het redelijk is dat Anja de uitvaart geregeld heeft. Er is geen directe wettelijke bepaling dat Benjamin de kosten van de uitvaart moet betalen. De rechtbank vindt in deze situatie dat het redelijk is dat Benjamin toch de nota moet betalen. Er is voldoende geld in de nalatenschap om de nota te betalen en de hoogte van de kosten is passend bij de welstand van de overledene.
In het testament kunt een begrafenis-executeur aanwijzen. Die regelt dan alleen de uitvaart. Ook kunt u daarbij uw wensen laten opschrijven. Dit kan veel gedoe voorkomen na uw overlijden.
In uw testament kunt u een executeur aanwijzen. Dat is de persoon die zorgt voor de afhandeling van de nalatenschap. U kunt een executeur persoonlijk en op naam aanwijzen. Als een executeur bij naam wordt aangewezen dan bestaat het risico, dat na het overlijden, die persoon niet meer in staat is om de nalatenschap af te handelen. Bijvoorbeeld omdat de executeur zelf ook is overleden of omdat deze door de hoge leeftijd daar niet meer toe in staat is. Dat gaat dan niet altijd goed. Zo ook bij een recente zaak bij de rechtbank. In een testament wordt tot executeur benoemd: de oudste jurist van een met name genoemd notariskantoor en als opvolger de fiscalist van dat notariskantoor. Op het moment dat de nalatenschap moet worden afgewikkeld, blijkt het notariskantoor niet meer te bestaan. Er is op dat moment geen executeur. Gelukkig staat er in het testament dat de rechtbank een vervanger kan aanwijzen. De erfgenamen dienen een verzoek in bij de rechtbank om een vervangende executeur te benoemen. De rechtbank accepteert het verzoek en wijst een nieuwe executeur aan. Eind goed al goed. Maar toch moet er eerst een rechtbankprocedure worden gevoerd om de afhandeling van de nalatenschap verder te kunnen regelen. U kunt dit voorkomen door de notaris (die het testament bewaart) aan te wijzen als executeur. Dan bestaat de kans dat de opvolger van de notaris de nalatenschap afwikkelt. Het is maar de vraag of die notaris voldoende kennis en ervaring heeft om de nalatenschap op juiste wijze af te wikkelen. Veel notarissen doen de afhandeling van de nalatenschap ‘er bij’. De specialistische kennis ontbreekt dan.
Om een juiste afhandeling van elke nalatenschap te kunnen waarborgen hebben wij de kennis en ervaring samengebracht in Delponti Op die manier bent u verzekerd dat uw nalatenschap professioneel en onafhankelijk wordt afgehandeld, waardoor uw erfgenamen worden ontzorgd.
Moeder laat twee zonen na als haar erfgenamen. Een van beide zoons is naast erfgenaam ook als executeur aangewezen. Deze zoon heeft zijn executeurs benoeming aanvaardt en er is een ‘verklaring van executele’ afgegeven. De beide broers krijgen een meningsverschil over wat er moet gebeuren met het vakantiehuis. De executeur schakelt een notaris in om hem te helpen bij de afwikkeling van de nalatenschap. De notaris is dan de boedelnotaris. De notaris zorgt voor verkoop van de vakantiewoning. Als blijkt dat de makelaar een eigen belang heeft bij de verkoop, wordt de opdracht aan deze makelaar weer ingetrokken. Uiteindelijk verkopen de beide broers samen de vakantiewoning.
De broers krijgen discussie over de kosten die de notaris in zijn hoedanigheid van boedelnotaris heeft gemaakt. De ene broer (die geen executeur is) vindt dat deze kosten niet uit de nalatenschap mogen worden betaald. De executeur vindt dat deze kosten wel uit de nalatenschap moeten worden betaald. Het verschil van inzicht komt uitvoerig aan bod bij de rechtbank en uiteindelijk de Hoge Raad. Die laatste beslist als volgt: kosten van de executele zijn kosten van de nalatenschap en komen dus voor rekening van alle erfgenamen. Uiteraard mag een executeur een boedelnotaris inschakelen. Dat mag als dat in het testament bepaald is (dat was het geval), maar ook als dat bij de afhandeling in het algemeen nodig of wenselijk is. De kosten komen ten laste van de nalatenschap.
In mijn gesprekken met cliënten merk ik dat familieverbanden niet vanzelfsprekend meer heel stevig zijn. De onderlinge familieverhouding (en met name de ouder-kind relatie) staat niet altijd op nummer één. Dit proces is al jaren gaande. Soms is er een conflict in de familie. Bij anderen is het contact gewoon verwaterd. Steeds vaker hoor ik de wens dat het ene kind niet evenveel hoeft te krijgen als het andere kind. Of de wens om een kind te onterven.
Op de onterving van kinderen rust een groot taboe. Het is niet alleen moeilijk bespreekbaar, maar er worden ook veel verschillende meningen gegeven over onterven. Zo zijn er tegenstanders die als argument hebben dat een onterving traumatische gevolgen kan hebben voor betrokkenen. En dat een volgende generatie wordt opgezadeld met wrok en bitterheid. Voorstanders zeggen juist dat deze wrok en bitterheid er misschien al was. En dat dit samen met teleurstelling of verdriet er juist voor zorgt dat een ouder wenst dat een kind niet meer mee doet. Daarnaast zien we in de maatschappij dat de autonomie van elke individu steeds sterker wordt. We willen zelf beslissen wie van ons erft. Dat hoeft de wetgever niet te bepalen.
Nu is het in de wet geregeld dat elk kind toch nog recht heeft op een deel de erfenis. Dit deel heet de legitieme portie. Het is de helft van wat het kind zou hebben gekregen zonder testament. Het kind moet hier binnen 5 jaar na het overlijden van een ouder om vragen. De legitieme portie is altijd een geldbedrag. Het onterfde kind kan dus geen spullen of bezit opeisen.
Mogelijk zorgt een onterving voor gedoe bij de afhandeling van de nalatenschap. De erfgenamen worden dan geconfronteerd met de onterfde erfgenaam. Als u deze confrontatie en/of escalatie wil voorkomen en uw erfgenamen wilt ontzorgen, kunt u het beste een onafhankelijk en onpartijdig executeur benoemen. Deze heeft ervaring met deze situatie en zorgt ervoor dat de afhandeling van de nalatenschap op juiste wijze gebeurd.